| ارزیابی دقت مدل ابزار ارزیابی آب و خاک (SWAT) در برآورد رواناب در زیر حوضه های زرینه رود سیمینه رود |
| کد مقاله : 1141-ECOHYDROLOGY1404 |
| نویسندگان |
|
لیلا گل محمدی *1، علیرضا واعظی2، خالد حاجی ملکی3 1دانشجوی کارشناسی ارشد فیزیک و حفاظت خاک دانشگه زنجان 2استاد بخش فیزیک و حفاظت خاک گروه علوم و مهندسی خاک دانشگاه زنجان 3دانش آموخته دکتری بخش فیزیک و حفاظت خاک خاک گروه علوم و مهندسی خاک دانشگاه زنجان |
| چکیده مقاله |
| مدیریت منابع آب و خاک در مناطق خشک و نیمهخشک از چالشهای اساسی قرن حاضر به شمار میرود. افزایش جمعیت، گسترش فعالیتهای کشاورزی و تغییرات اقلیمی سبب شدهاند تا فشار مضاعفی بر منابع آبی کشور وارد شود و نیاز به بهرهگیری از ابزارهای تحلیلی برای شبیهسازی و پیشبینی رفتار هیدرولوژیکی حوضههای آبخیز بیش از پیش احساس گردد. در این راستا، مدل SWAT (Soil And Water Assessment Tool) بهعنوان یکی از مدلهای نیمهتوزیعی پرکاربرد، قادر است اثر متغیرهای اقلیمی، کاربری اراضی و ویژگیهای فیزیکی حوضه را در شبیهسازی فرآیندهای رواناب، رسوب و کیفیت آب بازنمایی کند. هدف از این پژوهش، ارزیابی دقت مدل SWAT در برآورد رواناب در زیرحوضههای زرینهرود و سیمینهرود واقع در شمالغرب ایران است. دادههای مورد نیاز شامل بارش، دمای حداقل و حداکثر، تبخیر و تعرق، دبی جریان، ویژگیهای خاک، توپوگرافی و کاربری اراضی از منابع رسمی گردآوری شد. و بهمنظور سنجش دقت مدل از شاخصهای آماری ضریب تبیین (R²)، نش–ساتکلیف(NSE)، ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE) و شاخص تطابق (d) استفاده شد. نتایج نشان داد که مدل SWAT توانایی بالایی در بازسازی دبیهای روزانه و الگوهای فصلی جریان دارد و در اغلب زیرحوضهها عملکرد رضایتبخشی دارد. بیشترین دقت مدل در زیرحوضهی میاندوآب (R²=0.77، NSE=0.71، d=0.78) و کمترین آن در زیرحوضهی تکاب مشاهده شد. مدل در بازتولید دبیهای پایه و روندهای فصلی دقیق عمل کرد، اما در برآورد مقدار و زمان وقوع اوج جریانها خطا داشت. در مجموع، یافتهها بیانگر آن است که مدل SWAT ابزار مناسبی برای شبیهسازی فرآیندهای هیدرولوژیکی، تحلیل اثرات تغییر اقلیم در حوضههای نیمهخشک است. |
| کلیدواژه ها |
| کلمات کلیدی : مدل SWAT ، زیرحوضههای زرینهرود و سیمینهرود، فرآیندهای هیدرولوژیکی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
