کمی‌سازی مه‌بارش توده‌های راش خالص (Fagus orientalis Lipsky.) در ارتفاعات بالابند جنگل‌های هیرکانی
کد مقاله : 1126-ECOHYDROLOGY1404
نویسندگان
پدرام عطارد *1، محمدصادق کاویانپور2، وحید اعتماد1، عاطفه دژبان3، کیمیا مصطفی‌نژاد نشلی3
1استاد گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران
2سرباز پژوهشگر گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس
3گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران
چکیده مقاله
در جنگل‌های بالابند هیرکانی به واسطه ارتفاع زیاداز سطح دریا، کاهش دما و رطوبت نسبی بالا، تعداد و مدت رخدادهای مه زیاد است. پژوهش حاضر با هدف کمی‌سازی مه‌بارش در توده راش (Fagus orientalis Lipsky.) در ارتفاعات بالابند جنگل‌های هیرکانی در فصل رویش انجام شد. تراکم درختان 215 اصله در هر هکتار با سطح مقطع 7/36 مترمربع در هکتار و میانگین ارتفاع کل، ارتفاع تاج و قطر برابر سینه درختان به ترتیب 19/1 متر، 12/1 متر و 41/1 سانتی‌متر بود. به منظور اندازه‌گیری‌ مقادیر بارندگی، تاج‌بارش و ساقاب به ترتیب 10، 50 و 6 جمع‌آوری‌کننده استفاده شد. در کل دوره پژوهش 29 رخداد بارندگی با مقدار تجمعی 102/7 میلی‌متر ثبت شد و درصدهای تجمعی تاج‌بارش، ساقاب و باران‌ربایی به ترتیب 109/4، 3/2 و 12/6 درصد از بارندگی به دست آمد. به دلیل وقوع مه‌بارش، 16 رخداد با باران‌ربایی منفی و مقدار تجمعی 17/1 میلی‌متر و نیز 13رخداد با باران‌ربایی مثبت با مقدار تجمعی 4/2 میلی‌متر اندازه‌گیری شد. ورودی آب مه‌بارش به طور مستقیم و غیرمستقیم (تکمیل ظرفیت نگهداری آب تاج‌پوشش در رخداد‌های بارندگی با باران‌ربایی‌ منفی) به ترتیب 17/1 و 18/4 میلی‌متر محاسبه شد. نتایج نشان داد که مه‌بارش در توده راش خالص، در بیلان آبی حداقل 35/5 میلی‌متر (34/9 درصد از کل بارندگی) و در افزایش ورودی آب، 12/9 میلی‌متر مؤثر است. همچنین، ورودی آب مه‌بارش به ازای هر هکتار توده راش خالص در فصل رویش 129 متر مکعب و به ازای هر درخت در توده 600 لیتر برآورد شد.
کلیدواژه ها
اکوهیدرولوژی جنگل، باران‌ربایی، تاج بارش، فصل رویش، جنگل‌های کوهستانی هیرکانی
وضعیت: پذیرفته شده