کارکرد اکوهیدرولوژیک جنگل‌های هیرکانی در تأمین آب بخش کشاورزی با رویکرد هواشناسی کشاورزی

کد مقاله : 1117-ECOHYDROLOGY1404

نویسندگان

غریب رضا نجفی *، رضا نوروز ولاشدی وزارت علوم

چکیده مقاله

این پژوهش به بررسی نقش اکوهیدرولوژیک جنگل‌های هیرکانی استان مازندران در مدیریت پایدار منابع آب طی دوره ۱۰ ساله (۲۰۱۲-۲۰۲۲) پرداخته است. با تحلیل داده‌های اقلیمی، هیدرولوژیکی و شاخص NDVI، تأثیر پوشش گیاهی بر نفوذپذیری خاک، رواناب سطحی و ذخیره آب زیرزمینی ارزیابی شد. نتایج نشان داد پوشش جنگلی متراکم موجب افزایش ۴۰ درصدی نفوذپذیری خاک (میانگین ۱۵.۳ میلی‌متر بر ساعت در لایه سطحی) و کاهش ۳۰ درصدی رواناب سطحی می‌گردد. همبستگی معکوس قوی بین شاخص NDVI و حجم رواناب (ضریب همبستگی ۰.۹۷-) تأثیر مستقیم پوشش گیاهی بر تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی را تائید کرد. تغییرات فصلی ذخیره آب زیرزمینی (حداکثر ۱۷۰ میلی‌متر در زمستان و حداقل ۱۱۵ میلی‌متر در تابستان) همسو با الگوی بارش و عملکرد اکوسیستم جنگلی بود. یافته‌ها حاکی از آن است که تخریب جنگل‌ها موجب کاهش منابع آب زیرزمینی و افزایش خطر سیلاب می‌شود. بنابراین حفاظت و احیای جنگل‌های هیرکانی به‌عنوان راهکاری کلیدی برای تأمین پایدار آب در منطقه پیشنهاد می‌گردد.

کلیدواژه ها

اکوهیدرولوژی، جنگل‌های هیرکانی، نفوذپذیری خاک، رواناب سطحی، NDVI، منابع آب زیرزمینی.

وضعیت: پذیرفته شده